24 przypadki. Setki tysięcy narażonych mieszkańców. Polskie normy hałasu wciąż o 15 decybeli wyższe niż zalecenia WHO. Publikujemy nasze pierwsze opracowanie obywatelskie dotyczące zanieczyszczenia hałasem w województwie małopolskim oparte na otwartych danych.
Raport „Hałas w Małopolsce" to zestawienie problemów związanych z zanieczyszczeniem akustycznym na terenie województwa małopolskiego w latach 2024–2025. Opracowanie powstało w ramach mini-projektu w ramach Obywatelskiej Akademia Ekologii Akustycznej finansowanej ze środków Narodowego Instytutu Wolności.
Co zawiera raport?
Dokument obejmuje 24 zidentyfikowane przypadki problemów hałasowych, pogrupowane według źródła:
- Hałas transportowy (drogowy, kolejowy, lotniczy) – 14 przypadków
- Hałas przemysłowy (zakłady produkcyjne, kamieniołomy) – 5 przypadków
- Hałas z imprez i lokali gastronomicznych – 2 przypadki
- Hałas turystyczny – 1 przypadek
- Elementy systemowe i regulacyjne – 2 przypadki
Zdecydowana większość opisanych spraw dotyczy aglomeracji krakowskiej oraz powiatów południowej części województwa – myślenickiego, suskiego, tatrzańskiego i nowotarskiego.
Dlaczego to ważne?
Polskie normy dopuszczają hałas komunikacyjny na poziomie 68 dB(A) w ciągu dnia, podczas gdy Światowa Organizacja Zdrowia zaleca maksymalnie 53 dB. Ta różnica 15 decybeli oznacza, że polska norma dopuszcza hałas percepcyjnie około trzy razy głośniejszy niż poziom uznawany przez WHO za bezpieczny dla zdrowia.
Co więcej, w 2012 roku normy zostały „tymczasowo" podwyższone – i pozostają takie od 13 lat, mimo zastrzeżenia ówczesnego Ministra Zdrowia o konieczności ich obniżenia w przyszłości.
Kluczowe wnioski
Raport ujawnia m.in.:
- Według Strategicznej Mapy Hałasu Krakowa z 2022 roku, ponad 20 700 osób w mieście jest narażonych na hałas przekraczający dopuszczalne normy.
- Na linii kolejowej LHS w Wolbromiu pomiary wykazały poziom 99,9 dB przy dopuszczalnej wartości ok. 65 dB – przekroczenie o ponad 30 decybeli.
- W przypadku kamieniołomu w Bysinie oraz zakładu Pacyga Import-Export w Kukowie (dostawca IKEA działający w obszarze Natura 2000) ujawniono stosowanie tzw. „metody salami" – dzielenie dużej inwestycji na małe fragmenty w celu uniknięcia oceny oddziaływania na środowisko.
- Port Lotniczy Kraków-Balice obsłużył w 2024 roku rekordowe 11 mln pasażerów (+18%), co przekłada się na narastający problem hałasu lotniczego – z pierwszymi samolotami rozgrzewającymi silniki już o 4:00 rano.
Dla kogo jest ten raport?
Opracowanie ma charakter praktyczny i stanowi materiał referencyjny dla:
- Mieszkańców borykających się z nadmiernym hałasem
- Organizacji społecznych prowadzących interwencje obywatelskie
- Samorządów lokalnych planujących działania ochronne
- Mediów relacjonujących problemy środowiskowe
- Instytucji kontrolnych (WIOŚ, Sanepid, Policja)
Kontekst projektu
Raport jest częścią działań prowadzonych w ramach Obywatelskiej Akademii Ekologii Akustycznej – projektu wolontariackiego Instytutu Ekologii Akustycznej, organizacji pożytku publicznego działającej od 2014 roku. Instytut od 2019 roku prowadzi ogólnopolski program interwencji obywatelskich w sprawie hałasu, wspierając mieszkańców całej Polski w walce z nadmiernym zanieczyszczeniem akustycznym.
📄 Pełna treść raportu do pobrania/odczytania:
