Instytut Ekologii Akustycznej
Przekaż darowiznę
EN
UA

Wiele hałasu o hałas

Kampania Instytutu Ekologii Akustycznej, łącząca edukację, badania i interwencje obywatelskie. Pokazujemy, jak hałas wpływa na zdrowie, jakie są rozwiązania i jak można bronić swoich praw.

WIELE HAŁASU O HAŁAS
Menu projektu

Przeciwdziałanie zanieczyszczeniu hałasem

Hałas to zanieczyszczenie, którego nie widać. Ale działa na nasz wszystkich: na dorosłych, na seniorów, na rozwój dzieci, na przyrodę. Degraduje nasze serce, hormony, sen, psychikę i prowadzi do szeregu innych chorób. Mówimy o nim głośno, bo wciąż jest lekceważony.

Kluczowe fakty związane z hałasem

Na podstawie raportów Europejskiej Agencji Środowiska dotyczących zanieczyszczenia hałasem w Europie oraz wyliczeń Światowej Organizacji Zdrowia i innych instytutów badawczych:

Hałas zabija w Polsce 11 osób dziennie, chociaż większość z nas nawet nie łączy go ze swoim zdrowiem, a jedynie z poczuciem dyskomfortu

Co roku hałas komunikacyjny przyczynia się do około 4210 przedwczesnych zgonów w naszym kraju. A to dane tylko z terenów objętych mapami hałasu, czyli największych miast oraz głównych dróg i linii kolejowych. Rzeczywista skala problemu jest więc z pewnością większa. To tak jakbyśmy każdego roku umierała cała populacja Karpacza. Bez wojny, bez kataklizmów. W ciszy.

W krajach europejskich hałas przyczynia się do 73 000 przedwczesnych zgonów rocznie

Europejska Agencja Środowiska uznaje hałas za drugie po zanieczyszczeniu powietrza środowiskowe zagrożenie dla zdrowia. Co roku traci się przez niego 1,5 mln lat życia w zdrowiu. To lata choroby, bezsenności i cierpienia, których dało się uniknąć.

Co piąta osoba w Europie żyje w hałasie szkodliwym dla zdrowia, a według norm WHO prawie co trzecia

Ponad 20% mieszkańców krajów europejskich jest narażonych na szkodliwy hałas z transportu. Według zaleceń Światowej Organizacji Zdrowia to ponad 30%, czyli około 145 mln osób. Najwięcej szkód robi ruch drogowy: 92 mln narażonych, do tego miliony osób przy kolei i lotniskach.

Hałas uderza w serce, a w Polsce choroby serca i tak zbierają tragiczne żniwo

Według EEA hałas co roku ma udział w około 49 000 nowych przypadków chorób układu krążenia i 23 000 przypadków cukrzycy typu 2 w krajach europejskich. W Polsce choroba niedokrwienna serca jest główną przyczyną zgonów, których dało się uniknąć dzięki leczeniu, a takich zgonów jest u nas ponad półtora raza więcej niż średnio w UE (140 wobec 90 na 100 tys.). W większości krajów OECD umieralność z powodu zawału spada, a w Polsce wzrosła o ponad 30%. Hałas to czynnik ryzyka, którego wciąż nie bierzemy pod uwagę.

Wystarczy jedna głośna noc, żeby naczynia krwionośne zaczęły działać gorzej

Badania pokazują, że już jedna noc hałasu komunikacyjnego na poziomie około 47 dB pogarsza funkcję śródbłonka, czyli wewnętrznej warstwy naczyń krwionośnych, także u zdrowych osób. Hałas wywołuje w organizmie reakcję stresową, stan zapalny i stres oksydacyjny. Gdy trwa latami, przyspiesza starzenie się naczyń podobnie jak palenie czy wysoki cholesterol.

Miliony nieprzespanych nocy: hałas odbiera sen i spokój milionom ludzi

Około 16,9 mln osób w krajach europejskich odczuwa długotrwałą uciążliwość hałasu, a 4,6 mln cierpi na poważne zaburzenia snu. To nie przewrażliwienie, tylko mierzalne skutki zdrowotne. Wpływają na pracę, koncentrację, relacje rodzinne i zdrowie psychiczne.

Dzieci w hałasie uczą się gorzej, a ich zdrowie płaci za to latami

Hałas komunikacyjny wiąże się z trudnościami w czytaniu u ponad 500 tys. dzieci w krajach europejskich i z problemami z zachowaniem u około 115 tys. Ma też udział w około 223 tys. przypadków nadwagi u dzieci. Dzieci nie mają wpływu na to, gdzie mieszkają i chodzą do szkoły, dlatego ich ochrona to obowiązek dorosłych i państwa.

Hałas kosztuje kraje europejskie co najmniej 100 mld euro rocznie

Na tę kwotę składają się leczenie, utracone zdrowie i niższa wydajność pracy. To nawet 0,71% PKB regionu UE, co odpowiada to wielkości wydatków około 28 mld złotych rocznie dla budżetu Polski - czyli 2 razy więcej niż obecny deficyt budżetowy w NFZ. Dzieje się tak pomimo bardzo wysokiego zwrotu inwestycji w ochronę przed hałasem - każde euro wydane na dobrze dobrane rozwiązania może dać około 10 euro korzyści społecznych.

Polskie normy hałasu w miastach są o 15 dB wyższe niż zalecenia WHO

WHO zaleca, żeby hałas drogowy nie przekraczał 53 dB w ciągu doby i 45 dB w nocy, bo powyżej tych poziomów pojawiają się negatywne skutki zdrowotne. W polskich śródmieściach dużych miast prawo dopuszcza 68 dB w ciągu doby i 60 dB w nocy. Różnica 15 dB oznacza hałas odczuwany jako prawie trzy razy głośniejszy, a o energii około 30 razy większej, i wciąż „w normie”. Polskie normy nie chronią zdrowia Polek i Polaków.

Europejski cel ograniczenia hałasu do 2030 roku jest zagrożony, bo państwa działają zbyt wolno

Kraje UE wspólnie zobowiązały się, że do 2030 r. zmniejszą o 30% liczbę osób przewlekle nękanych hałasem komunikacyjnym. Między 2017 a 2022 r. liczba ta spadła tylko o około 3%. Bez realnych działań krajowych i samorządowych cel pozostanie na papierze, a koszty przeniesione zostaną na NFZ i prywatne leczenie.

Trybunał Sprawiedliwości UE: Polska nie chroni obywateli przed hałasem

W kwietniu 2023 r. TSUE w sprawie C-602/21 stwierdził, że Polska nie przygotowała na czas planów działań w zakresie hałasu dla 135 odcinków głównych dróg i 29 odcinków linii kolejowych. W raporcie „Hałas pod czy poza kontrolą?” sprawdziliśmy, co państwo i samorządy zrobiły po wyroku. Raport ma 399 stron i ponad 100 tabel z danymi z miast, urzędów marszałkowskich, GDDKiA i ministerstw.
PRZECZYTAJ RAPORT

Europejski cel ograniczenia hałasu do 2030 roku jest zagrożony, bo państwa działają zbyt wolno

Kraje UE wspólnie zobowiązały się, że do 2030 r. zmniejszą o 30% liczbę osób przewlekle nękanych hałasem komunikacyjnym. Między 2017 a 2022 r. liczba ta spadła tylko o około 3%. Bez realnych działań krajowych i samorządowych cel pozostanie na papierze, a koszty przeniesione zostaną na NFZ i prywatne leczenie.

Kampania jest obecnie w fazie przebudowy. Po więcej informacji odsyłamy do naszego Magazynu Online oraz realizowanych przez nas projektów. Zapraszamy do sprawdzenia zakładek w menu Działania Edukacyjne i Działania Strażnicze.

Instytut Ekologii Akustycznej
Dionizosa 7B lokal U1
03-142 Warszawa
Email: ekologia.akustyczna@proton.me
KRS: 0000499971
NIP: 7123285593
REGON: 061657570
Konto. Nest Bank:
92 2530 0008 2041 1071 3655 0001
Wszystkie treści publikowane w serwisie są udostępniane na licencji Creative Commons: uznanie autorstwa - użycie niekomercyjne - bez utworów zależnych 4.0 Polska (CC BY-NC-ND 4.0 PL), o ile nie jest to stwierdzone inaczej.