Z okazji Międzynarodowego Dnia Świadomości Zagrożeń Hałasem publikujemy nasz najnowszy, liczący 399 stron raport „Hałas pod czy poza kontrolą? Analiza wdrażania prawa do ciszy w Polsce na szczeblu samorządowym i centralnym po wyroku TSUE przeciwko Polsce w 2023 roku”. To pierwsze tak kompleksowe działanie strażnicze w Polsce pokazujące rzeczywisty stan wdrażania dyrektywy 2002/49/WE po wyroku TSUE C-601/21.
Raport powstał w ramach projektu realizowanego w okresie 1 lipca 2025 – 31 marca 2026, dofinansowanego kwotą 44 400 zł przez Fundusz Obywatelski im. Henryka Wujca, administrowany przez Sieć Obywatelską Watchdog Polska. Autorami raportu są Alan Grinde i Klaudia Dąbrowska.
Raport opiera się na wnioskach o informację publiczną skierowanych do siedmiu warstw polskiej administracji, analizowanych w siedmiu rozdziałach:
- Kancelaria Prezesa Rady Ministrów – 3 pytania o koordynację wykonania wyroku TSUE C-601/21
- 16 miast wojewódzkich – 37 pytań o politykę antyhałasową (mapy hałasu, obszary ciszy, skargi, inwestycje, edukacja, reakcja na TSUE)
- 16 urzędów marszałkowskich – analiza działań regionalnych
- Ministerstwa Klimatu i Środowiska, Zdrowia oraz Infrastruktury
- GDDKiA i PKP PLK – zarządcy dróg i linii z Załączników A i B wyroku TSUE
- Główny Inspektorat Ochrony Środowiska – który jako jedyny nie odpowiedział w ogóle
- Kancelaria Prezydenta RP – 27 pytań merytorycznych o podpisanie ustawy o sporcie
Celem było ustalenie, czy po trzech latach od wyroku TSUE i dziesięciu latach od pierwszego wezwania Komisji Europejskiej Polska rzeczywiście wdraża dyrektywę antyhałasową – czy tylko udaje, że wdraża.
Kiedy państwo pogłębia problem
Oryginalny plan przewidywał sześć rozdziałów, ale obserwując działania legislacyjne w latach 2025–2026 dopisaliśmy Rozdział 6: Wyłączenia spod ochrony. Opisujemy w nim wzorzec legislacyjnej ucieczki, czy wręcz politycznego lenistwa- trzy mechanizmy, którymi państwo zamiast wzmacniać ochronę akustyczną, wyłącza spod niej kolejne kategorie źródeł hałasu.
Spod norm hałasu uciekły już boiska i inne miejsca do rekreacji, obecnie Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi chciałoby wyjąć spod norm hałasu wsie (o tym dlaczego to fatalny pomysł opisujemy w naszym stanowisku w 55 punktach)
Dodatkowo w tle działa lobbing sektora lotniczego na rzecz rozluźnienia norm nocnych, a Kancelaria Prezydenta na 27 pytań o analizy przed podpisaniem ustawy odpowiedziała, że „motywacja głowy państwa stanowi sferę świadomości organu i nie podlega udostępnieniu”.
Gorzkie wnioski – jest źle, a nawet gorzej
Odpowiedź na pytanie z okładki jest jednoznaczna: hałas w Polsce jest nie tylko poza kontrolą – na poziomie decydentów centralnych nie jest nawet pod uwagą. W skali kraju ekstrapolacja danych Europejskiej Agencji Środowiska (EEA 2025) daje następujący rząd wielkości rocznych obciążeń dla Polski:
| Wskaźnik | Europa (EEA 2025) | Szacunek dla Polski |
| Przedwczesne zgony | 66 000 | ok. 5 500 |
| Nowe przypadki chorób sercowo-naczyniowych | 50 000 | ok. 4 200 |
| Nowe przypadki cukrzycy typu 2 | 22 000 | ok. 1 850 |
| Osoby z ciężkimi zaburzeniami snu | 4,6 mln | ok. 386 000 |
| Dzieci z trudnościami w czytaniu | 500 000 | ok. 42 000 |
| Koszt ekonomiczny | 95,6 mld EUR | ok. 22–23 mld PLN |
Kwota 22–23 mld PLN rocznie to około 11% budżetu NFZ – koszt ukryty, płacony w zdrowiu, wynikach szkolnych dzieci i spadku wartości nieruchomości. Polki i Polacy umierają niemal dwukrotnie częściej na choroby serca niż średnia UE, a mimo to Narodowy Program Chorób Układu Krążenia do 2032 roku nie zawiera ani jednego słowa „hałas”. Do tego – ponieważ wyrok TSUE pozostaje niewykonany trzy lata po jego wydaniu i dziesięć lat po pierwszym wezwaniu Komisji Europejskiej – Polsce grożą kolejne postępowania z art. 260 TFUE wraz z karami finansowymi: ryczałtem i karą okresową, które obciążą budżet państwa, czyli wszystkich podatników, a do tego napędzą narracje antyunijne. Obywatelom pozostaje droga strasburska, już raz przetarta wyrokiem Kapa i inni przeciwko Polsce (2021).
Porozmawiaj z nami o raporcie online
Zapraszamy na konferencję prasową online, na której zaprezentujemy kluczowe wnioski raportu i odpowiemy na pytania dziennikarzy oraz publiczności:
- Data: 30 kwietnia 2026 r., godz. 11:00
- Kanał YouTube Instytutu Ekologii Akustycznej: youtube.com/@ekologia.akustyczna
- Bezpośredni link do transmisji: youtube.com/watch?v=s8ImlA6OSWE
Pobierz raport
Prawie 400 stron tekstu, ponad 100 tabel – jest nad czym debatować. Zestawiamy tam surowe dane z wiedzą naukową i społeczną, a także naszymi analizami oraz wnioskami. Liczymy, że czytelnik/czytelniczka swoje zdanie wypracują sami.
📄 Pobierz raport „Hałas pod czy poza kontrolą?” (PDF)
Publikacja udostępniona na licencji CC BY-NC-SA 4.0 Międzynarodowe; ISBN 978-83-975220-2-2, wydanie pierwsze, kwiecień 2026.
