Zakład w Kukowie produkuje meble dziecięce dla IKEA. Sąsiaduje i częściowo zajmuje obszar Natura 2000. Od lat mieszkańcy zgłaszają uciążliwy hałas, który objął nowe tereny mieszkaniowe niemal 2 lata temu – a organy państwowe dwukrotnie potwierdziły przekroczenia norm.
Dwie organizacje pozarządowe piszą do IKEA z pytaniami. W odpowiedzi dostają niemal identyczny szablon. Co się stało z deklarowaną transparentnością i dialogiem?
„Nie stwierdzono przekroczeń” — ale kto to stwierdził?
W odpowiedzi na pismo Fundacji Rodzice dla Klimatu z 3 grudnia 2025 roku, Julia Stelmach-Rybak, Sustainability Team Manager w IKEA Purchasing Services Poland, napisała:
„Jesteśmy świadomi zgłaszanych obaw dotyczących hałasu pochodzącego od jednego z naszych dostawców w Polsce. W ostatnich miesiącach przeprowadzono kompleksową ocenę środowiskową, która została zakończona wynikami potwierdzającymi, że nie stwierdzono przekroczeń dopuszczalnych poziomów hałasu na obszarach otaczających zakład ani na terenach objętych ochroną akustyczną.”
Niemal identyczną odpowiedź — tyle że po angielsku — skierowaną do Instytutu Ekologii Akustycznej otrzymaliśmy od Susanne Ek, Sustainability Manager w IKEA Purchasing Services (Czech Republic):
„We are aware of the concerns raised regarding noise from one of our suppliers in Poland. The environment review conducted by the supplier recently showed no exceedances regarding the noise level in the areas surrounding the plant.”
Dwie osoby, dwa kraje, dwa języki — ale jedna odpowiedź. Niemal dosłownie. To pierwsza czerwona lampka. Zwłaszcza, że zgłoszenia trafiły do osób odpowiedzialnych za zrównoważony rozwój w Europie Centralnej.
Druga zapala się, gdy zestawimy te deklaracje z dokumentami organów państwowych.
Kontrola WIOŚ 2024 — przekroczenia w porze nocnej
Wojewódzki Inspektorat Ochrony Środowiska w Krakowie przeprowadził w dniach 27 czerwca – 13 sierpnia 2024 roku kontrolę interwencyjną firmy Krzysztof Pacyga PACYGA IMPORT-EXPORT w Kukowie. Kontrola była bez zapowiedzi — z uwagi na „bezpośrednie zagrożenie środowiska”.
Z pisma WIOŚ z 10 września 2024 roku wynika jasno:
„W związku ze stwierdzonymi przekroczeniami wartości dopuszczalnych emisji hałasu do środowiska w porze nocnej, określonych w decyzji Starosty Suskiego z dnia 23 listopada 2013 r., zgodnie z art. 298 ustawy Prawo ochrony środowiska wszczęte zostało przez tut. Inspektorat postępowanie administracyjne w sprawie naliczania kary pieniężnej za nadmierną emisję hałasu do środowiska.”
Zakład posiada decyzję określającą dopuszczalne poziomy hałasu na poziomie 55 dB w porze dnia i 45 dB w porze nocy. Pomiary wykazały przekroczenia nocne do 49,7 dB — czyli o 4,7 dB powyżej normy.
Kontrola WIOŚ 2025 — problem się powtarza
Rok później, w dniach 25 sierpnia – 30 września 2025 roku, WIOŚ przeprowadził kolejną kontrolę interwencyjną — ponownie bez zapowiedzi, ponownie z powodu „bezpośredniego zagrożenia środowiska”.
Z pisma WIOŚ z 20 października 2025 roku:
„Wyniki pomiarów wykazały przekroczenie wartości dopuszczalnych w punkcie pomiarowym P2 o 4,1 dB dla pory nocy, a tym samym stwierdzono naruszenie decyzji Starosty Suskiego. W związku z przekroczeniami wartości dopuszczalnych emisji hałasu do środowiska, Panu Krzysztofowi Pacydze wydane zostały zarządzenia pokontrolne ustalające termin usunięcia naruszeń do 30 listopada 2025 r. Wszczęte zostanie postępowanie administracyjne w sprawie naliczania kary pieniężnej.”
Punkt P2 to Kuków 86 — zabudowa mieszkaniowa bezpośrednio sąsiadująca z zakładem.
Raport GIOŚ 2022 — nazwisko w tabeli
Główny Inspektorat Ochrony Środowiska w raporcie „Ocena stanu akustycznego środowiska w województwie małopolskim w 2022 roku” wymienia firmę Krzysztof Pacyga PACYGA IMPORT-EXPORT w tabeli zakładów przemysłowych, które w kontrolowanych punktach przekroczyły dopuszczalne poziomy hałasu. Przekroczenie wynosiło 3,9 dB w porze nocnej.
Więc gdzie jest ta „ocena środowiskowa”?
IKEA powołuje się na „kompleksową ocenę środowiskową”, która jakoby wykazała brak przekroczeń. Powstaje pytanie: kto ją wykonał? Kiedy? Kto zatwierdził raport?
Fundacja Rodzice dla Klimatu w swoim drugim piśmie z 4 lutego 2026 roku wprost pyta:
„Prosimy o doprecyzowanie informacji dotyczących oceny środowiskowej, o której wspominała Pani w swojej wiadomości: – kto jest autorem badania, – kto zatwierdził raport, – oraz o przesłanie wyników tego badania.”
Do dnia dzisiejszego — nie ma odpowiedzi.
Tymczasem organy państwowe przeprowadziły pomiary według obowiązującej metodyki (Rozporządzenie Ministra Klimatu i Środowiska z 7 września 2021 r.). Były one niezapowiedziane, przeprowadzone w godzinach rzeczywistej pracy zakładu, na terenach chronionych akustycznie — i dwukrotnie wykazały przekroczenia.
Rozbieżność jest oczywista. Która wersja jest prawdziwa?
Siedem pytań, zero odpowiedzi
Fundacja Rodzice dla Klimatu w piśmie z 3 grudnia 2025 roku zadała IKEA pięć konkretnych pytań:
- Czy IKEA kontaktowała się z firmą Pacyga Import-Export w celu przeprowadzenia audytu IWAY lub wizji lokalnej? Jeśli tak — kiedy i z jakim wynikiem?
- Czy IKEA zweryfikowała, czy dostawca prowadzi dialog z mieszkańcami?
- Czy IKEA uznaje, że obowiązkiem dostawcy jest nie tylko przestrzeganie norm, ale również eliminacja dźwięków tonalnych (wirniki, wentylatory), które są szczególnie szkodliwe dla zdrowia?
- Czy IKEA skierowała do dostawcy konkretne wytyczne lub działania naprawcze?
- Dlaczego IKEA nie odpowiedziała na pismo mieszkanki Kukowa z lipca 2025 roku? (wiemy już teraz, że mieszkanka otrzymała odpowiedź… – uwaga, zero zaskoczenia – taką samą jak nasze organizacje).
Instytut Ekologii Akustycznej w mailu do Susanne Ek z 23 stycznia 2026 roku prosił o:
- Wskazanie odpowiedniej osoby kontaktowej w strukturach IKEA do spraw środowiskowych w łańcuchu dostaw.
- Informację o procedurach zgłaszania problemów akustycznych związanych z dostawcami.
Żadne z tych pytań nie otrzymało odpowiedzi. Zamiast tego — szablon o braku przekroczeń i ogólne zapewnienia o zaangażowaniu IKEA w zdrowe warunki życia społeczności lokalnych.
IWAY — standard na papierze?
IKEA od lat promuje swój kodeks postępowania dla dostawców — IWAY (The IKEA Way on Purchasing Home Furnishing Products). To dokument, który określa minimalne wymagania w zakresie ochrony środowiska, praw pracowniczych i etyki biznesu.
W sekcji 4.2 IWAY Standard czytamy:
„Dostawca musi przestrzegać wszystkich obowiązujących przepisów prawnych dotyczących hałasu zewnętrznego, posiadać wymagane pozwolenia oraz prowadzić regularne badania i pomiary.”
W sekcji 6 IWAY czytamy o wymogu ciągłej poprawy środowiskowej, w tym redukcji hałasu.
Firmy naruszające IWAY mogą stracić kontrakt z IKEA. W 2023 roku IKEA zerwała współpracę z dostawcą w Chinach po wykryciu fałszowania dokumentów dotyczących warunków pracy. W 2023 roku organizacje pozarządowe złożyły skargę na IKEA w ramach niemieckiej ustawy o łańcuchach dostaw, dotyczącą praktyk dostawcy w Brazylii — IKEA zareagowała, przeprowadziła audyt i podjęła działania naprawcze.
Dlaczego w przypadku polskiego dostawcy, którego naruszenia potwierdziły polskie organy państwowe dwukrotnie w ciągu dwóch lat, IKEA nie podejmuje żadnych widocznych działań? Dlaczego nie odpowiada na pytania organizacji pozarządowych działających w interesie publicznym?
Meble dziecięce z fabryki, która nie daje spać dzieciom
Ironia tej sytuacji jest bolesna. Firma Pacyga Import-Export produkuje dla IKEA meble, w tym kolekcje mebli dziecięcych. Tymczasem dzieci mieszkające w Kukowie — nawet w odległości 100 metrów od zakładu — nie mogą spokojnie spać w nocy.
Wojewódzki Inspektorat Ochrony Środowiska potwierdza przekroczenia norm akustycznych właśnie w porze nocnej — czyli wtedy, gdy sen jest kluczowy dla rozwoju dzieci, regeneracji organizmu, zdrowia psychicznego.
Badania naukowe jednoznacznie wskazują, że przewlekła ekspozycja na hałas nocny prowadzi do: zaburzeń snu i przewlekłego zmęczenia, wzrostu poziomu kortyzolu (hormonu stresu), problemów z koncentracją i pamięcią u dzieci, zwiększonego ryzyka chorób sercowo-naczyniowych u dorosłych.
Zakład w Kukowie sąsiaduje również z obszarem Natura 2000 „Beskid Mały” (kod PLH240023) — europejskim obszarem chronionym, gdzie ochrona środowiska naturalnego jest priorytetem prawnym.
Czy firma, która tak głośno mówi o „lepszych warunkach życia dla wielu ludzi”, może ignorować fakt, że jej dostawca przyczynia się do pogorszenia warunków życia konkretnej społeczności?
Przez labirynt korporacji — ścieżka zgłoszenia
Historia tej interwencji to ilustracja tego, jak trudno jest obywatelowi i organizacji pozarządowej dotrzeć do właściwego miejsca w strukturze globalnej korporacji.
Lipiec 2025: mieszkanka Kukowa, pisze do IKEA. Otrzymała odpowiedź (uwaga, zero zaskoczenia) – identyczną jakie nasze organizacje.
Grudzień 2025: Fundacja Rodzice dla Klimatu pisze oficjalne pismo do IKEA. Otrzymuje szablon-odpowiedź, która nie odnosi się do żadnego z pięciu pytań.
Styczeń 2026: Instytut Ekologii Akustycznej pisze do IKEA po angielsku, dołączając nagrania dźwiękowe i dokumentację. Otrzymuje niemal identyczny szablon — tylko w innym języku.
Luty 2026: Fundacja Rodzice dla Klimatu pisze drugie pismo, konkretyzując pytania i dołączając dokumenty WIOŚ. Brak odpowiedzi.
Luty 2026: Instytut Ekologii Akustycznej próbuje zgłosić sprawę przez platformę „Raise a Concern” w dziale Ethics & Integrity (Etyka i Uczciwość). Odpowiedź:
„We identified that the concern you have raised relates to a situation outside the scope of the Inter IKEA Group Raise a Concern environment. This platform is set-up exclusively to handle concerns related to breaches of the Inter IKEA Group Code of Conduct. Since you raised a concern related to the IKEA supply chain, we recommend you to reach out to the Raise a Concern platform for the IKEA supply chain.”
Przekierowanie. Kolejne okienko.
16 lutego 2026: Złożyliśmy oficjalny complaint przez platformę Supply Chain Concerns, dedykowaną zgłaszaniu naruszeń IWAY. Do zgłoszenia dołączono 14 załączników, w tym oficjalne pisma WIOŚ z 2024 i 2025 roku, dokumentację fotograficzną oraz linki do nagrań dźwiękowych. Platforma potwierdziła przyjęcie zgłoszenia i poinformowała, że rozpatrzenie wymaga czasu. Czekamy na merytoryczną odpowiedź.
Wniosek: Jeśli organizacja pozarządowa z doświadczeniem i znajomością struktur korporacyjnych musi przechodzić taką drogę — jak ma poradzić sobie pojedynczy mieszkaniec małej wsi w Beskidach?
Pytania, które pozostają bez odpowiedzi
- 1. Na jakiej „ocenie środowiskowej” opiera się stanowisko IKEA o braku przekroczeń? Kto ją przeprowadził? Kiedy? Czy była to ocena niezależna, czy wykonana przez samego dostawcę — tego samego dostawcę, który w maju 2025 roku przedstawił pomiary akredytowanego laboratorium wykazujące brak przekroczeń, po czym w sierpniu 2025 roku Wojewódzki Inspektorat Ochrony Środowiska przeprowadził własną, niezapowiedzianą kontrolę i ponownie stwierdził naruszenie norm?
- Dlaczego IKEA nie odniosła się do oficjalnych dokumentów WIOŚ, które dwukrotnie potwierdziły przekroczenia norm w latach 2024 i 2025?
- Czy IKEA przeprowadziła audyt IWAY u tego dostawcy po kontrolach WIOŚ? Jeśli tak — jakie były wyniki? Jeśli nie — dlaczego?
- Czy IKEA monitoruje przestrzeganie wymagań IWAY w zakresie hałasu u polskich dostawców? Jak często? Jakie procedury obowiązują?
- Dlaczego IKEA zastosowała szablon-odpowiedź zamiast merytorycznego odniesienia się do pytań dwóch organizacji pozarządowych?
- Czy IKEA skierowała do dostawcy konkretne wytyczne naprawcze po zgłoszeniach mieszkańców i kontrolach WIOŚ? Jeśli tak — jakie? Jeśli nie — dlaczego?
- Czy IKEA zamierza zweryfikować, czy dostawca prowadzi dialog z mieszkańcami — tak jak wymaga tego duch IWAY?
Dialog czy PR?
Na stronie „Raise a Concern – IKEA Supply Chain” czytamy:
„Raising concerns helps solve problems, take action, and improve. Staying silent can make things worse and create distrust.”
To słowa samej IKEA. Organizacje pozarządowe oraz mieszkańcy Kukowa nie milczą. Zgłaszają problem — oficjalnie, merytorycznie, z dokumentacją.
Pytanie brzmi: czy IKEA naprawdę chce słuchać?
Czy deklaracje o zrównoważonym rozwoju, standardach ESG i dialogu ze społecznościami lokalnymi są czymś więcej niż hasłami marketingowymi?
Odpowiedź na te pytania ma znaczenie nie tylko dla mieszkańców Kukowa. Ma znaczenie dla wszystkich, którzy wierzą, że biznes może i powinien brać odpowiedzialność za swój wpływ na środowisko i ludzi.
Co dalej?
Instytut Ekologii Akustycznej oraz Fundacja Rodzice dla Klimatu złożyły oficjalny complaint na platformie IKEA Supply Chain Concerns, wskazując na naruszenie standardu IWAY przez dostawcę w Kukowie. Zgłoszenie zostało przyjęte — IKEA potwierdziła, że potrzebuje czasu na jego rozpatrzenie.
Oczekujemy, że IKEA:
- Odniesie się do oficjalnych dokumentów WIOŚ potwierdzających dwukrotne przekroczenia norm hałasu (2024, 2025)
- Wyjaśni, na jakiej „ocenie środowiskowej” oparła wcześniejsze zapewnienia o braku przekroczeń
- Wskaże, jakie konkretne działania naprawcze podjęła wobec dostawcy w ramach standardu IWAY
Jeśli odpowiedź IKEA ponownie ograniczy się do ogólnikowych zapewnień, kolejne kroki obejmą:
- Skargę do Fundacji Partnerstwo dla Środowiska — organizacji certyfikującej IKEA w Polsce Certyfikatem Zielony Sklep — z zapytaniem o zgodność praktyk IKEA z kryteriami certyfikacji w obszarach „środowisko” i „prawa człowieka”
- Zgłoszenie do krajowych punktów kontaktowych OECD (NCP) w Polsce i Szwecji w ramach Wytycznych OECD dla przedsiębiorstw wielonarodowych
- Powiadomienie organizacji monitorujących łańcuchy dostaw oraz mediów europejskich
Na swojej platformie IKEA pisze: „Raising concerns helps solve problems, take action, and improve.”
Traktujemy te słowa poważnie. Mamy nadzieję, że IKEA również.
Mieszkańcy Kukowa wciąż czekają na ciszę.
Posłuchaj sam/sama
Poniższe nagranie zostało wykonane w Kukowie, w pobliżu zakładu produkującego meble dziecięce dla IKEA. To jest ta rzeczywistość, którą IKEA nazwała „brakiem przekroczeń”.
WIOŚ słyszy przekroczenia. Mieszkańcy słyszą te uciążliwości każdego dnia i nocy. Czekamy, aż usłyszy je też IKEA.
