Stoisz przed drzwiami swojego domu. Pierwszy dźwięk, który dociera do Twoich uszu, to silnik motocykla kilka ulic dalej. Potem wysokie tony elektronicznych sygnałów, wiertarka z pobliskiego remontu na chwilę zagłuszona przez delikatny szelest liści.
Zaczynasz iść, a Twoje uszy wychwytują prawdziwą symfonię: brzęk naczyń, szczekanie psa, śpiew ptaków, kogoś rozmawiającego przez telefon. W pewnym momencie — co może wydać się zaskakujące — zauważasz dźwięk trzepotania skrzydeł gołębia nad głową.
To właśnie jest soundwalk — spacer, którego głównym celem jest słuchanie otoczenia.
Czym jest soundwalking?
Koncepcja soundwalkingu narodziła się na początku lat 70. XX wieku w ramach World Soundscape Project (WSP) — grupy badawczej założonej przez kanadyjskiego kompozytora R. Murraya Schafera na Simon Fraser University w Vancouverze. Projekt zrodził się z reakcji Schafera na postępującą degradację krajobrazu dźwiękowego rozwijającego się Vancouver i zapoczątkował współczesne badania ekologii akustycznej.
„Soundwalk to każda wycieczka, której głównym celem jest słuchanie otoczenia. To eksploracja relacji między naszym uchem a środowiskiem, bez pośrednictwa mikrofonów, słuchawek i sprzętu nagrywającego” — definiuje Hildegard Westerkamp, pionierka kompozycji pejzażu dźwiękowego i kluczowa członkini WSP.
Westerkamp podkreśla, że soundwalking ujawnia nam środowisko i otwiera wewnętrzną przestrzeń do zauważania. To właśnie tworzy poczucie inspiracji, ekscytacji i nowej energii. Spacer dźwiękowy nie tylko podnosi świadomość środowiska akustycznego, ale także tworzy żywą więź między słuchaczem a miejscem.
Uważność przez dźwięk
Spacery ze słuchaniem mają wymiar medytacyjny — podobnie jak mindfulness koncentrują się na uczestnictwie w chwili obecnej i mogą stanowić ukojenie w trudnych czasach. Nauka za soundwalkingiem jest fascynująca: gdy praktykujesz uważne słuchanie, Twój mózg przechodzi ze stanu „błądzenia myśli” do stanu świadomości bieżącego momentu.
„Posiadanie mikrofonu i słuchawek z pewnością może zwrócić Twoją uwagę na rzeczy, których nigdy wcześniej nie zauważyłeś. Zaczynasz zwracać uwagę na mniejsze częstotliwości, zmiany i dźwięki, które normalnie blokowałbyś i przyjmowałbyś za oczywiste” — wyjaśnia dr Elizabeth Dobson, kompozytorka i wykładowczyni technologii muzycznej na University of Huddersfield.
Osoby regularnie praktykujące soundwalking zgłaszają obniżony poziom stresu, lepszą koncentrację i wzmocnioną wrażliwość sensoryczną. Już 10 minut uważnego słuchania może zresetować układ nerwowy i uspokoić umysł nawet w środku chaosu.
Jak zacząć spacer dźwiękowy?
Dr Dobson zachęca do prostych spacerów ze słuchaniem, które nie wymagają żadnego sprzętu:
„Nie potrzebujesz mikrofonu ani żadnego sprzętu — możesz zacząć od swoich drzwi wejściowych. Spróbuj podzielić to, czego słuchasz, pod względem odległości: od własnego oddechu, przez dźwięki na tej samej ulicy, po te w oddali. Możesz przechodzić od niskich do wysokich częstotliwości, a gdy Twoje uszy się dostroją, możesz zacząć spacerować gdziekolwiek i obserwować, co przyciąga Twoją uwagę”.
Dla artystów multimedialnych Mendi i Keitha Obadike „spacerowanie i słuchanie może dać możliwość refleksji i ponownego wycentrowania się w głęboki sposób”.
Polska brzmi fajnie!
W Instytucie Ekologii Akustycznej rozwijamy ideę soundwalkingu już od lat. W 2017 roku, w ramach projektu „Polska Brzmi Fajnie!” (który przekształcił się później w ASMR Polska), stworzyliśmy pierwszą polską wycieczkę audio z lektorem — „Kopalnia Złota w Złotym Stoku”.
„Mamy nadzieję, że poczujecie z nami osobliwy klimat tego miejsca, odkryjecie zaskakujące tło akustyczne oraz dowiecie się czegoś ciekawego. Może nawet zdecydujecie się odwiedzić to wyjątkowe miejsce na Dolnym Śląsku?”– powiedział wówczas Alan Grinde\
Nagrania realizujemy w technologii binauralnej — czyli takiej, że po założeniu słuchawek macie wrażenie, że znajdujecie się z nami właśnie w danym miejscu. Wykorzystujemy mikrofon FREE SPACE PRO II firmy 3DIO z charakterystycznymi „uszami”, które transformują dźwięk dokładnie tak, jak nasze własne uszy.
Świat zmienia się wokół nas każdego dnia — za kilka, kilkanaście lat niektóre miejsca będą niedostępne dla człowieka lub będą brzmieć zupełnie inaczej. Naszymi działaniami zachowujemy te obrazy i dźwięki od utracenia — tworząc swoiste dziedzictwo akustyczne Polski.
