W opracowaniu wykażemy liczne nieprawidłowości związane z działalnością strzelnicy, w tym przekroczenie dopuszczalnych norm hałasu o 12,6 dB potwierdzone przez Wojewódzki Inspektorat Ochrony Środowiska, wątpliwości dotyczące legalności obiektu (potencjalna samowola budowlana), oraz brak należytej staranności ze strony służb państwowych w weryfikacji statusu prawnego i środowiskowego obiektu.
Szczególnie niepokojący jest znaczący wzrost wydatków publicznych na wynajem strzelnicy w ostatnich latach – od 59 tys. zł w 2021 r. do około 500 tys. zł w 2024 r. Brak reakcji instytucji państwowych na skargi mieszkańców stanowi naruszenie konstytucyjnego prawa obywateli do ochrony zdrowia i życia w niezanieczyszczonym środowisku.
Strzelnica w miejscowości Marynino to – według informacji podawanych przez jej operatora – największa cywilna strzelnica w Polsce działająca na otwartym powietrzu. Obiekt ten funkcjonuje od 2017 roku na terenie byłej kopalni żwiru, zajmując powierzchnię około 16 ha. Strzelnica posiada oś strzelecką z dystansem 500 m, dodatkowo osie 300 i 100 m, 3 osie 50 m, 3 osie 40 m oraz 28 osi dynamicznych.
Już od początku swojej działalności strzelnica wzbudzała protesty okolicznych mieszkańców, których jakość życia drastycznie się pogorszyła z powodu ciągłego hałasu związanego z prowadzonymi tam strzelaniami. W bezpośrednim sąsiedztwie strzelnicy znajduje się też Specjalny obszar ochrony siedlisk „Świetliste dąbrowy i grądy w Jabłonnej” oraz obszar chronionego krajobrazu objęty programem Natura 2000 – a więc strzelnica jest uciążliwością również dla środowiska naturalnego.
Szczególnie bulwersujący dla nas oraz mieszkańców jest fakt, że z obiektu, którego działalność budzi liczne wątpliwości prawne i środowiskowe, regularnie korzystają służby państwowe – wojsko i policja – finansując jego działalność ze środków publicznych.
W ramach działań interwencyjnych jako Instytut Ekologii Akustycznej skierowaliśmy szereg zapytań do różnych instytucji państwowych, w tym do Ministerstwa Obrony Narodowej, Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji oraz Inspektoratu Wsparcia Sił Zbrojnych. Analiza otrzymanych odpowiedzi ujawnia szereg niespójności i budzi poważne wątpliwości co do należytej staranności tych instytucji w kontroli obiektów, z których korzystają.
W Polsce funkcjonuje 197 strzelnic będących w bezpośredniej administracji MON. Powstaje więc pytanie, dlaczego służby państwowe nie korzystają z tych obiektów, tylko wynajmują prywatną strzelnicę budzącą tak liczne kontrowersje. W tym wypadku pojawiają się pytania, na ile na takie decyzje ma wpływ fakt, że strzelnica ta jest prowadzona przez osoby uprzednio związane z policją.
Najbardziej niepokojące aspekty odpowiedzi IWsp SZ:
Oznacza to, że w ciągu 4 lat wydatki na strzelnicę wzrosły o ponad 740%.
MSWiA w swojej odpowiedzi przyznaje, że „aktualnie obowiązujący stan prawny w odniesieniu do funkcjonowania tzw. strzelnic komercyjnych wydaje się nie w pełni odpowiadać na aktualne potrzeby związane z odpowiednim poziomem bezpieczeństwa dla otoczenia takich strzelnic”. Jednocześnie ministerstwo podjęło „prace analityczno-koncepcyjne dotyczące potencjalnych kierunków zmian w obowiązującym stanie prawnym”.
MSWiA przekazało również dwie eksperckie opinie dotyczące wpływu hałasu na zdrowie człowieka:
Z dostępnych dokumentów wynika, że istnieją poważne wątpliwości co do legalności funkcjonowania strzelnicy w Maryninie. Samorządowe Kolegium Odwoławcze miało rozstrzygnąć, że obiekt może stanowić samowolę budowlaną. Ponadto, zgodnie z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, teren zajmowany przez strzelnicę to głównie tereny zakrzaczeń i zalesień, a więc zgodnie z tym dokumentem taki obiekt jak strzelnica nie powinien tam funkcjonować.
Funkcjonowanie strzelnic w Polsce regulują:
Jak przyznaje samo MSWiA, przepisy te nie odpowiadają w pełni na aktualne potrzeby.
Nie mniej jednak w dalszym ciągu służby państwowe korzystają z obiektu, który może funkcjonować nielegalnie i przekracza normy hałasu, w dodatku nie wykazując intencji, aby ten stan zmienić i wprowadzić zalecenia WIOŚ dotyczące zabezpieczenia akustycznego obiektu. Taka sytuacja może rodzić odpowiedzialność karną funkcjonariuszy państwowych na podstawie art. 337a ustawy Prawo ochrony środowiska, który mówi: „Kto narusza warunki decyzji o dopuszczalnym poziomie hałasu, podlega karze grzywny”.
Zgodnie z badaniem przeprowadzonym przez Wojewódzki Inspektorat Ochrony Środowiska w Warszawie dnia 21 lipca 2023 r., stwierdzono przekroczenie o 12,6 dB dopuszczalnego poziomu hałasu przenikającego do środowiska ze strzelnicy. Pomiary wykazały poziom hałasu wynoszący około 63 dB, podczas gdy przepisy dopuszczają poziom 50 dB.
Opinia Instytutu Medycyny Pracy przedstawia wykres pokazujący, że już przy poziomie 110 dB ponad 5% osób ocenia hałas strzelecki jako wysoce dokuczliwy. Według tej opinii hałas ponadnormatywny działa niekorzystnie na organizm człowieka, powodując:
Mieszkańcy okolicznych miejscowości od lat protestują przeciwko funkcjonowaniu strzelnicy. Mimo licznych interwencji i protestów, w tym z udziałem mediów (reportaż w Polsat News), sytuacja nie uległa poprawie. Petycja z podpisami blisko 200 mieszkańców została skierowana do władz lokalnych i centralnych.
Mieszkańcy wskazują na następujące problemy:
Szczególnie bulwersujący był przypadek dzieci uczących się zdalnie podczas pandemii COVID-19, które były upominane przez nauczycieli, że „grają w gry komputerowe podczas zajęć lekcyjnych” – a były to odgłosy strzałów ze strzelnicy.
Przypadek strzelnicy w Maryninie ilustruje szerszy problem związany z funkcjonowaniem strzelnic komercyjnych w Polsce. Brak odpowiednich regulacji prawnych oraz niewystarczający nadzór ze strony instytucji państwowych prowadzi do sytuacji, w której mieszkańcy są pozbawieni ochrony przed uciążliwym hałasem.
Szczególnie niepokojący jest fakt, że służby państwowe – wojsko i policja – korzystają z obiektu budzącego tak liczne kontrowersje, finansując jego działalność ze środków publicznych. Oczywistym jest, że Wojska Obrony Terytorialnej i siły zbrojne ogólnie muszą się szkolić, szczególnie w obecnej trudnej sytuacji geopolitycznej. Jednak ćwiczenia mające na celu obronę ludności cywilnej nie mogą odbywać się kosztem zdrowia i komfortu życia tych osób, które mają być chronione przez te służby w przypadku wojny. To swoisty paradoks – prowadzenie ćwiczeń, aby chronić obywateli, przy jednoczesnym skracaniu ich lat życia w zdrowiu poprzez lata eksponowania na hałas i spowodowanie, że żyją de facto jak na poligonie. Dodatkowo mieszkańcy borykają się z realną stratą finansową z powodu spadku wartości ich nieruchomości.
Interwencja w Maryninie stała się jedną z naszych priorytetowych spraw w skali kraju. Jako organizacja pożytku publicznego, działająca w oparciu o fakty, prawo i ekspertyzy naukowe, Instytut Ekologii Akustycznej będziemy konsekwentnie interweniowali na wszystkich szczeblach administracji publicznej aż do osiągnięcia celu. Deklarujemy, że nie ustaniemy w działaniach, dopóki nie nastąpi jedno z rozwiązań: skuteczne akustyczne zabezpieczenie obiektu eliminujące wszelkie uciążliwości związane z hałasem, wstrzymanie działalności do czasu wymaganej modernizacji wraz z zadośćuczynieniem za powstałe szkody, lub całkowite zamknięcie obiektu. Sprawa strzelnicy w Maryninie będzie monitorowana przez nas tak długo, jak będzie to konieczne dla przywrócenia praworządności i ochrony zdrowia mieszkańców.
Poniżej załączamy opinię Instytutu Medycyny Pracy dot. wpływu hałasu na zdrowie człowieka oraz opinię Narodowego Instytutu Zdrowia Publicznego – PZH dot. wpływu hałasu na zdrowie człowieka – oba dokumenty nadesłane przez MSWiA, za co dziękujemy.
