W naszej bibliotece zasobów pojawił się nowy poradnik. Pokazujemy w nim krok po kroku, jak zabezpieczać strony internetowe i własną dokumentację, czyli zdjęcia, nagrania wideo i audio oraz wyniki pomiarów. Chodzi o to, żeby dało się potem, na drodze sądowej, można było wykazać, że nikt przy nich nie majstrował. Materiał jest gotowy do pobrania i wykorzystania przez każdą organizację, grupę mieszkańców czy osobę, która dochodzi swoich praw.
Strony internetowe zmieniają się bez ostrzeżenia. Komunikat urzędu dostaje „drobną korektę”, opis inwestycji znika z serwisu dewelopera, nazwa obiektu na mapie nagle wygląda inaczej. Dla mieszkańców, którzy latami zbierają materiały do pism, skarg i pozwów, to nie jest coś obojętnego. To realne ryzyko, że zostaną z pustymi rękami akurat wtedy, gdy trzeba będzie wykazać swoje racje i je udowodnić przed sądem.
Dobrze znamy to z interwencji w Lisim Ogonie i Łochowie. Przez lata obiekt był publicznie oznaczany jako „Panattoni Park Bydgoszcz IV”, a w 2026 r. człon „Panattoni” zniknął z jego nazwy w Google Maps. Generalny wykonawca nadal jednak przedstawia tę realizację pod marką Panattoni. Część źródeł wciąż używa starej nazwy, inne już nie. Gdy spółka napisała, że nie jest właścicielem centrum, mogliśmy pokazać, skąd wzięło się jej nazwisko przy tej sprawie. Mieliśmy materiały zabezpieczone wtedy, kiedy na nie trafiliśmy. Historię nazwy obiektu w OpenStreetMap pobraliśmy z oficjalnego API i zabezpieczyliśmy sumami kontrolnymi SHA-256.
Z tego doświadczenia bierze się prosta zasada: zabezpieczasz od razu, gdy trafiasz na materiał. Nie za tydzień, nie „jak będzie potrzebne”. Potrzebne będzie może wtedy, gdy strony już nie będzie albo będzie wyglądać zupełnie inaczej. A druga strona łatwo powie wtedy: „no ale o co chodzi, to przecież nie do nas pretensje”.
Poradnik opiera się na trzech filarach:
- zrzut całej strony wtyczką FireShot Pro (stosowaną przez IEA), z automatycznie dodanym adresem, tytułem strony oraz datą i godziną wykonania;
- niezależna kopia w publicznym archiwum internetu Wayback Machine („Save Page Now”), wykonana tego samego dnia, więc nikt nie zarzuci, że sami coś „dorobiliśmy”;
- suma kontrolna SHA-256, czyli cyfrowy odcisk palca pliku, który każdy urzędnik, prawnik czy dziennikarz może sprawdzić u siebie jednym poleceniem.
W poradniku znajdziesz:
- konfigurację FireShot Pro krok po kroku, z gotowymi szablonami nagłówków, stopek i nazw plików;
- instrukcję archiwizacji w Wayback Machine i sposób czytania znacznika czasu;
- polecenia do liczenia i weryfikacji SHA-256 w Windows, macOS i Linuksie, także dla całych folderów;
- zasady dokumentowania w terenie: zdjęć, wideo, audio i pomiarów akustycznych;
- przechowywanie materiałów: zasadę 3-2-1, strukturę folderów, łańcuch dowodowy i ochronę danych osobowych;
- wzór akapitu do pisma, kartę zabezpieczenia dowodu, rejestr sum kontrolnych i jednostronicową ściągę.
Mamy nadzieję, że poradnik przyda się każdemu, kto walczy o prawo do ciszy, odpoczynku i zdrowia: organizacjom społecznym, aktywistkom i aktywistom, stowarzyszeniom mieszkańców i innym NGO. Chcemy, żeby w sądzie, w urzędzie czy w postępowaniu środowiskowym liczyło się to, co się naprawdę wydarzyło, a nie to, kto szybciej zmieni stronę i będzie starał się podważać wiarygodność lokalnych społeczności.
Materiał udostępniamy na licencji CC BY-SA 4.0. Możesz go kopiować, przerabiać, tłumaczyć i dostosowywać do potrzeb swojej społeczności. Wystarczy podać źródło i udostępnić swoją wersję na tej samej licencji.
➡️ Pobierz zasób: Zabezpieczanie dowodów cyfrowych
